Hướng dẫn chăm sóc vùng kín sau sinh đúng cách

Nếu sự kiện nào khó khăn và đau đớn nhất của mỗi người mẹ thì "vượt cạn" là 1 trong số đó. Sau khi sinh, "âm đạo" bị tổn thương và xuất hiện nhiều thay đổi nên cần được chăm sóc cẩn thận tránh trường hợp viêm nhiễm và xảy ra biến chứng nguy hiểm.

Vậy các mẹ đã biết cách chăm sóc vùng kín sau sinh chưa?

Nhận biết các hiện tượng bất thường xảy ra với vùng kín sau sinh:

Sản dịch kéo dài bao lâu?

Trước khi sinh, tử cung cần được mở rộng để bé yêu dễ dàng chui ra ngoài. Do vậy, sau sinh chính là lúc tử cung hoàn thành “sứ mệnh” và bắt đầu quá trình phục hồi. Tại thời điểm này, niêm mạc tử cung sẽ hoại tử, bị xơ hóa và bong ra lẫn với những cục máu đông nhỏ từ vết thương, nơi nhau bám và chất nhầy tử cung thoát ra ngoài, đó chính là máu sinh hay thường gọi là sản dịch.

Sản dịch có thể kéo dài đến 6 tuần sau sinh. Trong vài ngày đầu tiên, nó sẽ có màu đỏ tươi và nhiều giống như những ngày đầu của chu kỳ kinh nguyệt. Khi đứng lên hoặc khi nằm xuống, bạn có thể cảm nhận dòng máu đang chảy ra. Dù điều này có thể khiến bạn có chút “hoang mang nhẹ” nhưng thực tế, nó là bình thường. Tuy nhiên, nếu máu chảy nhiều đến nỗi, chưa đầy 1h đồng hồ đã ướt đẫm miếng tã sau sinh thì bạn cần hỏi ý kiến của bác sĩ.

Sau sinh khoảng 3-4 ngày, lượng máu chảy ra có màu hồng nhạt và sau 8-10 ngày thì máu phải có màu trắng vàng. Nếu lượng máu đã giảm xuống nhưng vẫn có màu đỏ tươi, thậm chí là đỏ sẫm… thì có thể là cách cơ thể nói với bạn rằng, bạn đang có vấn đề. Hãy nghỉ ngơi và thử giãn nhiều hơn để xem tình trạng “báo động” trên có giảm bớt hay không! Nếu không có cải thiện, nhanh chóng tham vấn ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế là “khôn ngoan”.

Nếu sau 6 tuần, bạn vẫn thấy dấu hiệu ra sản dịch kèm theo máu có mùi hôi, sốt 38-39 độ, bụng dưới căng tức, đau tràn… thì nhiều khả năng bạn đã bị bế sản dịch – hiện tượng sản dịch vẫn còn trong tử cung. Tình trạng bế sản dịch rất nguy hiểm, bởi vậy, bạn cần đến bệnh viện để được khám chữa kịp thời.

Các cục máu đông có bình thường không?

Nếu bạn thấy có các cục máu đông nhỏ, kích thước bằng đồng xu, màu đỏ đậm và trông giống như thạch… bạn cũng đừng vội lo lắng, bởi đó là bình thường sau sinh. Điều quan trọng là phải theo dõi lưu lượng máu một cách cẩn thận trong 1 giờ tiếp theo. Nếu bạn thấy máu ra nhiều, nhanh mà lại đau bụng, trướng bụng thì đó có thể là dấu hiệu bệnh của tử cung, bạn cần đến bác sĩ thăm khám ngay.

Chăm sóc các mũi khâu tầng sinh môn như thế nào?

Không phải tất cả phụ nữ đều phải rạch và khâu tầng sinh môn khi sinh. Nhưng nếu bạn nằm trong danh sách những phụ nữ bị “động chạm” dao kéo thì bạn cần giữ vết khâu sạch sẽ để tránh bị nhiễm trùng. Hãy đổ nước ấm vào một chai sạch và dùng để vệ sinh “vùng kín” sau khi đi tiêu hoặc đi tiểu, rồi dùng khăn bông mềm lau nhẹ cho khô vết thương. Hoặc bạn cũng có thể vừa tiểu tiện vừa xối nước bằng vòi hoa sen để tránh nước tiểu làm bẩn vết khâu.

Khi vết thương chưa lành, việc đi tiểu có thể là một “cực hình” với bạn, nhưng đừng vì thế mà cố gắng nhịn tiểu, bởi việc này có thể khiến bạn bị bí tiểu và gặp các vấn đề liên quan đến thận. Uống nhiều nước giúp nước tiểu của bạn loãng hơn, đi tiểu sẽ đỡ rát hơn.

Làm thế nào để biết mình bị nhiễm trùng?

Các mũi khâu, tử cung và bàng quang… là dễ bị nhiễm trùng nhất. Vì thế, bạn cần biết:

Các mũi khâu: Dấu hiệu đầu tiên của nhiễm trùng là tăng đau ở các mũi khâu, dù bạn vẫn đang dùng cùng một lượng thuốc giảm đau. Da đỏ lên quanh các mũi khâu hoặc xuất hiện các chất dịch màu vàng hay xanh lá cũng là dấu hiệu mà bạn cần đặc biệt quan tâm.

Tử cung: Máu sinh (sản dịch) có mùi hôi, nặng mùi có thể là “báo động đỏ” của nhiễm trùng tử cung. Hoặc, bạn bị ra máu nhiều bất thường (cần phải thay băng sau mỗi giờ hoặc bị ra những cục máu to hơn quả bóng golf thì đó là một dấu hiệu của băng huyết cần được sự can thiệp y tế ngay.

Bàng quang: Các triệu chứng của nhiễm trùng bàng quang, bao gồm: rát khi đi tiểu; phải đi tiểu thường xuyên và cảm giác không nín nhịn được, có máu hoặc có mùi hôi trong nước tiểu; đau trằn bụng dưới; đau lương ở hai bên hoặc đau ở giữa lưng; tè dầm vào ban ngày như trẻ em…

Nếu bạn thấy bất kỳ triệu chứng nào như đã đề cập, hãy lưu tâm vì rất có thể bàng quang của bạn đang kêu cứu.

Phương pháp chăm sóc vùng kín đúng cách:

Chăm sóc vết mổ

Sinh con quả là công việc gian lao nhưng vĩ đại nhất đối với mỗi người làm mẹ. Dù là đẻ mổ hay đẻ thường thì đó vẫn là một trải nghiệm vô cùng khó khăn và đau đớn.

Hầu hết, các bà mẹ đẻ thường đều phải rạch tầng sinh môn (đó là phần mô mềm nằm giữa âm đạo và hậu môn có chiều dài khoảng 3 – 5 cm). Thông thường phần cơ và lớp niêm mạc sẽ được khâu bằng chỉ tự tiêu sau 20 ngày, lớp da thì được khâu bằng chỉ nilon (cắt chỉ sau khoảng 1 tuần). Sau khi hết thuốc tê, người mẹ mới bắt đầu có cảm giác đau, nhất là lúc ngồi dậy do tầng sinh môn bị kéo thắt lại bằng chỉ khâu. Do đó khâu chăm sóc vùng kín sau sinh lúc này nên hết sức cẩn thận. Vết mổ là vết thương hở vì thế chúng ta cần giữ sạch sẽ và khô để tránh nhiễm trùng. Nếu có hiện tượng rỉ dịch vàng phải báo ngay cho chuyên viên y tế.

Sản phụ có thể sử dụng những loại gối kê, nệm mềm và uống thuốc giảm đau để cảm thấy ổn hơn. Cảm giác đau đớn này thường hết sau khi cắt chỉ hoặc kéo dài gần 1 tháng. Nếu đau dai dẳng hơn thì hãy đề nghị để được khám lại.

Đến tuần thứ 2 sau khi đã được cắt chỉ tự tiêu, thời gian này mẹ nên lau người với nước ấm, tắm nhanh chóng, không ngâm mình trong bồn hoặc xối mạnh nước có thể làm vết mổ bị ướt. Sau khi tắm xong, dùng bông sạch thấm khô vết mổ tại vùng kín, không tự ý đắp lá trầu không hay tỏi giã lên vùng kín.

Đối với những thai phụ phải sinh mổ thì thời gian ở lại bệnh viện có thể lâu hơn và chậm hồi phục hơn. Bởi vết mổ ở ổ bụng gây nguy cơ nhiễm trùng cao hơn sinh thường.

Những ngày đầu tiên sau khi đẻ, vết mổ vẫn chưa khô nên các nữ hộ sinh sẽ giúp vệ sinh vết mổ. Có thể vệ sinh vết mổ bằng dung dịch betadin hoặc povidine 10%, giúp vết mổ sẽ nhanh liền sẹo và tránh nhiễm trùng. Cần để vết mổ hở không cần băng chặt, giữ cho vết mổ luôn khô sạch.

Để giảm tránh các biến chứng và nhiễm trùng không mong muốn, mẹ sẽ được kê thuốc kháng sinh kèm giảm đau để co hồi tử cung. Các vết mổ đang dần liền lại kết hợp với một vài cơn co thắt tử cung để thu hẹp tử cung về trạng thái ban đầu có thể gây ra cảm giác choáng váng và kiệt sức.

>>Có thể bạn sẽ muốn tìm hiểu: Cách tốt nhất để chữa vết rạn sau khi mang thai

Vệ sinh vùng kín khi tiểu tiện, đại tiện.

Để hạn chế nhiễm trùng âm đạo, các chị em có thể vừa tiểu tiện vừa xối nước thật nhẹ nhàng để tránh nước tiểu làm bẩn vết khâu. Sản phụ nên tập đi tiểu từ 2 -3 h sau khi rút ống thông tiểu để tránh hiện tượng bí tiểu sau khi sinh. Riêng việc đại tiện có thể trì hoãn được lâu hơn, vì do việc ảnh hưởng của thuốc tê các chị có thể bị táo bón kéo dài từ 3 -5 ngày. Sau khi đại tiểu tiện nên lau khô vùng kín nhẹ nhàng với khăn mềm và sạch.

Nếu bạn còn ở bệnh viện, y tá sẽ giúp bạn rửa sạch vùng kín với nước đun sôi pha cồn diệt khuẩn và bôi thêm dung dịch sát khuẩn để nhanh liền sẹo. Về nhà những ngày sau, bạn có thể tự rửa vùng kín bằng nước đun sôi với dung dịch vệ sinh phụ nữ phù hợp, lau khô cơ thể và mặc đồ lót thoáng sạch để tránh nấm ngứa.

Dù các chị em có đẻ mổ hay thường thì sản dịch vẫn tiết ra ngoài âm đạo, nó là dấu hiệu bình thường cho thấy tử cung đang hồi phục tốt. Vài ngày đầu sản dịch thường có màu đỏ tương sau đó lượng huyết sẽ dần ít hơn và nhạt màu hơn, sản dịch có màu nâu khi nội mạc tử cung co lại. Đến ngày thứ 10, sản dịch sẽ có màu hơi vàng hoặc không màu. Vì vậy hằng ngày, chúng ta cần lót băng vệ sinh để thấm sản dịch tiết ra và thay đều đặn 3 – 4 lần/ngày kết hợp rửa âm hộ sau mỗi lần thay băng, tránh chà xát mạnh lên vết khâu.

Kiêng quan hệ tình dục

Để chăm sóc vùng kín sau sinh nhanh hồi phục thì  vấn đề kiêng chuyện “chăn gối” là điều cần thiết. Do âm đạo bị giãn rộng và đang sưng đau nên nguy cơ nhiễm trùng cao có thể gây rò âm đạo – hậu môn, dẫn đến đại tiểu tiện không tự chủ, sự toàn vẹn của cơ đáy chậu bị ảnh hưởng do các cơ không được xếp lại đúng chỗ…Nếu không kiêng đủ lâu nó cơ thể khiến bạn đau đớn và trở nên ám ảnh với mỗi cuộc “yêu” sau này.

Hơn thế, quan hệ tình dục quá sớm còn tạo điều kiện cho hàng ngàn vi khuẩn xâm nhập vào tử cung gây lên các bệnh lý hậu sản, bệnh đường tình dục và nhiễm khuẩn sau sinh. Thế nên, chắc chắn rất cần tới sự thấu hiểu và động viên của người bạn đời. Hai vợ chồng có thể thiết lập lại chuyện “chăn gối” từ từ. Sự hồi phục là tùy vào cơ địa cua mỗi người, tuy nhiên đối với những trường hợp sinh thường các chị em nên tránh quan hệ tình dục sau khoảng 4 – 6 tuần, những trường hợp đẻ mổ thời gian kiêng kị có thể lâu hơn từ 6 -12 tuần.

>>Xem thêm: Hướng dẫn tập Kegel thu nhỏ vùng kín sau sinh đúng cách

Khi nào được “yêu” trở lại?

Đây không phải là mối bận tâm của nhiều phụ nữ nhưng lại là câu hỏi đầu tiên trong danh sách thắc mắc của đàn ông. Khuyến cáo chung là: chờ ít nhất 6 tuần sau sinh, các cặp đôi mới nên “yêu” trở lại. Có một vài lý do như sau:

Đầu tiên là tăng nguy cơ nhiễm trùng: Tử cung của bạn cần phải được chữa lành tại nơi có nhau thai. Khu vực này dễ bị nhiễm trùng nếu vi khuẩn lọt vào trong quá trình giao hợp.

Thứ hai, có thể mất 6 tuần để các mũi khâu hoàn toàn lành và giảm tối đa nguy cơ viêm nhiễm.

Còn “ngày dài tháng rộng”, hãy kiên nhẫn đợi chờ đến khi bạn cảm thấy thoải mái nhất về tâm sinh lý để có cuộc “tái hợp” nhé!

Những điều cần lưu ý khác khi chăm sóc sản phụ sau sinh

Bổ sung dinh dưỡng sau khi sinh

Trong vòng 6h ngay sau khi mổ, các bà mẹ sẽ không được phép ăn uống do nhu động ruột đang ở mức rất thấp, đường ruột ứ nhiều khí và hoạt động tiêu hóa kém. Thức ăn đưa vào dạ dày khó tiêu hóa gây ợ hơi, tạo bón làm cơ thể càng mệt mỏi hơn.

Những ngày đầu, các chị em chỉ nên uống nước lọc và ăn cháo loãng cho đến khi nào có thể xì hơi được thì bắt đầu ăn đặc hơn một chút, tất nhiên đồ ăn vẫn phải thật mềm và lỏng để tránh gây tình trạng táo bón nặng hơn.

Để tăng cường hồi phục thể lực, các tuần tiếp theo nên bổ sung thêm nhiều chất dinh dưỡng khác giàu đạm, protein, chất sắt và vitamin và giúp lợi sữa.

Vận động sau khi sinh

Đối với nhiều thai phụ đã trải qua ca phẫu thuật mổ khó khăn và mất nhiều máu thì cần nghỉ ngơi để phục hồi sức khỏe. Sau đó vài ngày nếu tình trạng tốt hơn mặc dù chưa ra khỏi giường được nhưng các mẹ vẫn có thể cử động tay chân nhẹ nhàng tránh tê bì.

Những chị em hồi phục sức khỏe nhanh hơn, ngay sau khi được lấy ống thông tiểu ra đã có thể bước xuống dường tập đi bộ trở lại. Nó rất hữu ích cho việc hồi phục nhu động ruột. Giảm tránh hiện tượng táo bón và trĩ sau này. Việc vận động đi bộ ngắn giúp các chức năng bình thường của cơ thể phục hồi nhanh hơn, giảm nguy cơ mắc biến chứng sau phẫu thuật như dính ruột, viêm tắc tĩnh mạch…

Cho con bú ngay sau khi sinh

Các mẹ hoàn toàn có thể cho con bú sau khoảng 4 -5 giờ đồng hồ sau khi sinh. Cho con bú bằng sữa mẹ càng sớm càng tốt vì lúc này sữa non có chứa nhiều dưỡng chất tăng cường sức đề kháng cho trẻ. Cho bé bú sớm không chỉ giúp gắn kết tình mẫu tử, tăng sức đề kháng cho bé mà còn giúp tử cung của mẹ mau phục hồi, giảm nguy cơ băng huyết sau sinh. Để tránh ảnh hưởng của vết mổ, các mẹ nên nhờ người thân trợ giúp để đỡ bé ở tư thế thoải mái nhất cho cả hai mẹ con.

Thiết kế 2018 © Bản quyền thuộc về Phụ Nữ Việt